* زمرّد مشخصات : عربى : زمرّد ، هندى : پنا ، سنسكريت : گاروتمت ، مرگت ، اشم گربه ، ارج نيل ، انگليسى : EMERALD و لاتين : SMARAGDUS مىگويند . سنگى قيمتى است شاهان آن را براى زينت و زيبايى استعمال مىكردند . و از آن انگشتر و گلوبند درست مىكردند . در سودان از معدن طلا و در مصر از كوه حاصل مىشود . اصل مادّه آن طلا است كه خشكى و انجماد بر آن غالب مىشود و سبز شده است . مىگويند : تكوين آن در معدن طلا 21 سال به‌طول مىانجامد ، زمرد و زبرجد هر دو از يك قسم هستند لكن به سبب اختلاف مادّه زمرد سبزرنگ است و زبرجد زرد مايل به سبز مىباشد . زمرد از لحاظ رنگ به چند نوع تقسيم مىشود : زمرد دبابى رنگ كه آن مانند مگس سبز است و آن را صعيدى نيز مىگويند . چون آن را از صعيد مصر آورده‌اند . زمرد ريحانى : رنگ آن مانند برگ ريحان است و زمرد نو هم به آن مىگويند . زمرد فستقى : رنگ آن مانند پسته سبز مايل به سياه است كه به آن زمرد كهنه مىگويند . زمرد عسلى رنگ كه آن مانند رنگ برگ چغندر است . از لحاظ تف اوت رنگ اقسام زمرد را از زمرد زنجارى و زمرد كرّاثى مىگويند . « 1 » روايت از جابر بن حيّان : زمرد سنگى است قيمتى به رنگ سبز و هر چه پُر رنگتر باشد گرانبهاتر است . قدما مىپنداشتند كه نظر بر زمرد چشم افعى را كور مىكند . « 2 »

--> ( 1 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 63 . ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1746 .